DANIŞMAN Diyor ki
DANIŞMAN'DAN;
ÜLKEMİZİN ÇOK DEĞERLİ YATIRIMCISI, TASARIMCILARI, YÜKLENİCİLERİ, TAŞERONLARI,İŞLETMECİLERİ, BİNA SAHİPLERİ VE BİNANIN ACİL DURUM SORUMLULARI İÇİN, ÇOK ÖNEMLİ BİR HATIRLATMA VE BUNA BAĞLI ÇÖZÜM ÖNERİSİ;
"BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDAKİ" Yönetmeliğin", getirmiş olduğu yasal sorumluluğunun 19. yılına girdik.(1992 İBB yangından korunma yönetmeliğinin yürürlüğe girmesinden itibaren). Bu süreçte yangın sektörünün çok değerli temsilcilerinin ciddi emekleri ve mücadeleleri olmuştur.
Ülkemizde, "BALTA, KANCA, KÜREK VE KOVA" döneminden, böyle bir sürece geçiş ile birlikte bir bina için yapılan yatırımların, %1 - %5 arasında ciddi maliyet getiren, "YANGIN VE ACİL DURUM ZORUNLULUĞU" sizler için oldukça, "DÜŞÜNDÜRÜCÜ" olmuştur. Birçok sağduyulu yatırımcı ve sorumlu yöneticiler, böyle bir zorunluluğa kısa sürede uyum göstererek, bu konuda hizmet veren ve görev yapan bizlerle doğru çalışmalar yapmıştır. Birçok yatırımcı ve sorumlu yönetici de, her zamanki gibi işin kolay ve "KENDİLERİNİ ALDATICI" yolları kullanarak, yasal yönetmelik kapsamına uymuş gibi görünmüşlerdir.
Bu değerli arkadaşların "YEGÂNE ŞANSLARI" bir yangın olayı ile karşılaşmamış olmalarıdır. Yönetmelik kapsamı artık mahkeme ve savcılık nezdinde kullanıma girmiş olup, bilirkişiler, kusur açısından çok kolay değerlendirme yapmaktadır. Özellikle sigorta kuruluşları, kendileri de sorumlu olmakla beraber, bu yönetmeliğin aşağıdaki ilgili maddesinin nasıl kullanacağını çok iyi bilmektedirler.
2002 yılından beri ülke genelinde uygulanmakta olan ve 2007 ile 2009 yıllarında iki defa revize edilen, "binaların yangından korunması hakkındaki yönetmeliğin", kapsamı ile ilgili herkesi çok ciddi biçimde ilgilendiren aşağıdaki maddenin dikkatle ele alınması gerekmektedir.
Yönetmeliğin "Görev, yetki ve sorumluluk bölümündeki 6. Maddenin";
MADDE 6-
1. Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasından;
a. Yapı ruhsatı vermeye yetkili idareler,
b. Yatırımcı kuruluşlar,
c. Yapı sahipleri,
d. İşveren veya temsilcileri,
e. Tasarım ve uygulamada görevli Mimar ve
f. Mühendisler ile uygulayıcı yükleniciler ve imalatçılar,
g. Yapı yapılmasında ve kullanımında görev alan müşavir, danışman, proje kontrol, yapı denetimi ve işletme yetkilileri, görevli, yetkili ve sorumludur.
2. Yangın söndürme ve algılama, duyuru ve acil aydınlatma gibi aktif yangın güvenlik sistemlerinin yeterli olmamasından; projenin eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmaması hâlinde proje müellifleri ve yapımın eksik veya hatalı olması veya standartlara uygun olmamasi hâlinde ise, müteahhit veya yapımcı firma sorumludur. Sistemin uygun çalışmaması işletmeden kaynaklaniyor ise, işletmeci kuruluş doğrudan sorumlu olur. Yangın güvenlik sistemlerinin yaptırılmasının gerekli olduğu yapı sahibine yazılı olarak bildirildiği hâlde, yapı sahibi tarafından yaptırılmamış veya standartlara uygun yaptırılmamış ise, yapı sahibi sorumlu olur.
3. Bu Yönetmelik hükümlerine uyulmaması sebebiyle meydana gelen yangın hasarlarından dolayı;
a. Yapı inşasında yer alan yapı sahipleri, işveren ve işveren temsilcileri,
b. Tasarımda, uygulamada ve denetimde görevli mimar ve mühendisler,
c. Yapı denetimi kuruluşları
d. Müteahhitler, imalatçılar ve danışmanları, kusurlarına göre sorumludur.
4. Binaların yangın algılama ve söndürme projeleri, tesisat projelerinden ayrı olarak hazırlanır. Bir kat alanı 2000 m2 den fazla olan katların tahliye projeleri mimari projelerinden ayrı olarak hazırlanır. Tahliye projeleri diğer yapılarda mimari projelerde gösterilir. Projeler, ilgili belediye itfaiye birimlerinin uygun görüşü alındıktan sonra, ruhsat vermeye yetkili merciler tarafından onaylanarak uygulanır. Belediye itfaiye birimlerince, projelerde değişiklik veya ilave gerekli görülmesi halinde, istenilen değişiklik veya ilavenin, bu yönetmeliğin hangi maddesine istinaden gerekli görüldüğünün belirtilmesi mecburidir. Yorumlanması gereken, açıklık gerektiren veya belirsiz olan konularda, Bayındırlık ve İskân bakanlığının görüşü alındıktan sonra işlem ve uygulama yapılır.
5. Yapı ruhsatı vermeye yetkili merciler; yangın söndürme, algılama ve tahliye projelerinin ve uygulamalarının, bu yönetmelik hükümlerine uygun olup, olmadığını denetler.
6. Sigorta şirketleri, yangına karşı sigorta ettirme talebi aldıkları binalarda, tesislerde ve isletmelerde, bu Yönetmelik hükümlerine uyulup uyulmadığını kontrol etmek mecburiyetindedir.
Şeklindeki kapsam dikkatle incelendiğinde, "BİNADA MEYDANA GELECEK BİR YANGIN HALİNDE", yangındaki kusurun tamamı binanın projesinden başlayarak, işletme aşamasından yangın anına kadar sorumluluk alan kişi yada kuruluşların olacaktır. Bu konuda savunulmayacak tek şey ise; "BEN İTFAİYE VEYA RESMİ MAKANLARDAN ONAY ALDIM. ONLAR ONAYLADILAR BEN SORUMLU DEĞİLİM" şeklindeki savunmadır.
Ancak, bu değerli insanları aşağıdaki "CİDDİ TEMEL SEBEPLER" yüzünden eleştirmek mümkün değildir.
1. Binaların yangından korunmasına dair yönetmeliğin kapsamı ile ilgili olarak, "TAM BİR MÜHENDİSLİK" ürünü olduğunu ve konunun mühendislikle beraber, çok spesifik bir konu olan, "SAHADAN GELEN KÖKLÜ BİR DENEYİM DE" gerektirmektedir. Yönetmeliğin yorumlanması özellikle bu deneyimle ilgilidir. Bu kapsam deneyimli bir Avukat, deneyimli bir Doktor, deneyimli bir Mali müşavirlikle aynı anlama gelmektedir. Durum böyle iken;
a. Emekli, malzeme satıcısı ve konusu ile ilgili olmayan üniversite görevlisi, seminer ve fuarlara yazı gönderenler vs, vs, vs gibi kişiler "YANGIN DANIŞMANLIĞI" yapmaktadır. Bu da yorum ve kararlarda çok önemli ikilemler doğurmaktadır.
b. Konularında oldukça iyi olan mühendisler, bununla beraber, yangın danışmanlığı yapmaktadır. Bu hem etik bir davranış olmamakta, hemde bu değerli arkadaşlarım çok önemli bir kahramanlık yaparak ciddi kusurları üstlenmektedir.
2. Ülkemizdeki İtfaiyelerde, çok nadir kentlerde, mühendisler görev yapmaktadır. Ancak bu yönetmelik mühendislik tanımını yapmadan, proje incelemesi ve onaylama işini bunlara vermiştir. Bu nedenle yüzlerce proje farklı değerlendirmeye tabi tutularak önemli bir karmaşa yaratmaktadır.
3. Belediye başkanları, projeleri itfaiyelere göndermemekte ve kendi istedikleri veya oluşturdukları kişi yada bölümlere inceleme yaptırarak, onay verdirmektedirler. Birkaç müdürlüğe vekalet eden bir belediye sorumlusunun, onayladığı bir turizm kompleksi projesinin, bir hastanenin veya bir alışveriş merkezinin nasıl bir güvenlik içinde olacağını düşünmek bile ürpertici olmaktadır.
4. Binalar projeden itibaren, büyük bir titizlikle yasal prosedüre uygun hale getirilir ve işletmeye devredilir. Bir mühendislik otomasyonu gerektiren bu işletmenin başına, çoğu zaman "2.dünya savaşından kalma mantığı ile hareket eden bir emekli getirildiğinde", hem projeden gelen iyi çalışmalar sabote edilecek, hemde işletme bazlı riskler artacaktır. Yangın ve acil durum otomasyonuna sahip akıllı bir binanın, buna uygun mühendislik planlaması ile yürütülmesi söz konusudur.
5. Bina ve tesisler işletmede iken, Çalışma Bakanlığı, Turizm bakanlığı, Sağlık bakanlığı, Milli eğitim bakanlığı, Valilik, Sivil savunma(yeni ismi İl afet ve acil durum müdürlüğü oldu) Belediye, kaymakamlık, organize sanayi yönetimlerine ait, Müfettişler, denetleyici ve kurullar denetim yaparken, bu yönetmeliğin mühendislik kapsamından çok çok öte, hala yangın söndürme cihazı sayısı, hortum ve yuvarlak merdiven boyutunda inceleme yapmakta ve yeterlilik vermektedirler. Dolayısıyla işletmeler ve bina sahipleri bu düzeyde kalmayı tercih etmektedirler.
6. Yönetmelik 2002 yılından beri mevcut binalar için 3-5 yıllık yeniden yapılandırma süreleri vermiştir. Bu süreler defalarca geçtiği halde, hiçbir denetim mercii bu binaları denetleyerek gereğini yaptırmamıştır.
7. Sigorta kuruluşları, yönetmelik kapsamında çok önemli sorumlulukları olmasına rağmen, çoğu, bina ve tesislerin risk değerlendirmesini yapmadan sigortalama yapmaktadır.
8. Bu yönetmelikte, Onaylayıcı mercilerin önemli sorumlulukları bulunmamaktadır. Bu doğaldır. Çünkü yüzlerce mühendis, danışman, yüklenici ve taşeronların uğraşarak meydana getirdikleri proje veya binayı bir saatlik süre içinde inceleyerek onaylamaları fazla gerçekçi olmayacaktır. Buna rağmen onay yetkileri, çoğu zaman farklı kriterlerle kullanılmakta ve konunun önemini kavramayan bazı yatırmcı veya sorumlular bunu bir "OLDU BİTTİ" olarak kullanmaktadırlar.
9. Yönetmelik içerik olarak, başta ABD ve AVRUPA olmak üzere, gelişmiş ülkeler düzeyinde kapsam ve istem içindedir. İstenilen ve kullanılan tüm malzeme, sistem ve cihazın mutlaka sertifikalı olmasını şart koşmaktadır. Hâlbuki birçok malzeme ve cihazın ülkemizde üretilmesi ve kullanılmasına rağmen, "SERTİFİKA VE ONAY VEREN BİR MERCİİ" olamadığı için oldukça güç durumlar yaşanmakta ve sorumluluklar riske girmektedir. Bu durumda, ilgili malzeme ve cihazlar büyük paralarla dışarıdan getirtilmektedir. Bu konuda yatırımcılar, yükleniciler ve danışmanlar büyük bir çıkmaz içine girmektedir. Bu çıkmaz 2002 yılından itibaren devam etmektedir.
ÜLKEMİZİN ÇOK DEĞERLİ YATIRIMCISI, TASARIMCILARI, YÜKLENİCİLERİ, TAŞERONLARI,
İŞLETMECİLERİ, BİNA SAHİPLERİ VE BİNANIN ACİL DURUM SORUMLULARI GÖRDÜĞÜNÜZ GİBİ, BİR YASAL KAPSAM SİZLERİ 6. MADDE KAPSAMINDA SORUMLU KILMIŞTIR. BUNUNLA BERABER 9 MADDE OLARAK SUNMUŞ OLDUĞUM, "AYKIRILIKLAR" BU SORUMLULUĞUNUZU SABOTE EDEREK, "SİNSİ BİÇİMDE" SİZLERE ADETA BİR TUZAK HAZIRLAMAKTADIR. BÖYLE BİR ATMOSFERİN,"GERÇEĞİ HATIRLATMASI" YAŞANACAK CİDDİ BİR YANGINI BEKLEMEKTEDİR.
BU KONUDA SUNABİLECEĞİM ÇÖZÜM ÖNERİLERİ;
YANGIN VE FELAKET BAZLI ACİL DURUMLAR, TIPKI DOKTORLUK, MALİ MÜŞAVİRLİK VEYA AVUKATLIK GİBİ ÇOK ÖZEL BİR MESLEKTİR. BU KONUDA;
1. YATIRIMCI VE BİNA SAHİPLERİ, YAPACAĞINIZ VE YÜRÜTTÜĞÜNÜZ HER TÜRLÜ PROJE VE İŞLETME ÇALIŞMASI İÇİN, MUTLAKA BİR YANGIN VE ACİL DURUM DANIŞMANI İLE ÇALIŞINIZ VE SÖZLEŞME YAPINIZ. DANIŞMAN SEÇİMİNİZ KONUSUNDA KESİNLİKLE MÜHENDİSLİK VE KONUSUNDA DENEYİM ARAYINIZ.
2. YÜKLENİCİLER, TAŞERONLAR, PROJE MÜELLİFLERİ VE MÜDÜRLERİ, İŞLETME MÜDÜRLERİ, TEKNİK MÜDÜRLER VE MÜHENDİS ARKADAŞLAR. SİZLER KENDİ UZMANLIK ALANLARINIZI TEMSİL EDİNİZ VE DANIŞMANIN İŞİNE KARIŞMAYINIZ, SORUMLULUĞU ONA BIRAKARAK, BİRLİKTE İYİ BİR EKİP OLUŞTURUNUZ. DANIŞMAN SİZİN YÜKLENECEĞİNİZ KUSURLARI ÜZERİNE ALARAK, DOĞRUSUNU YAPACAKTIR.
3. DEĞERLİ MÜHENDİSLER, FARKLI KATEGORİDE, HEM PROJE HAZIRLAYIP, HEMDE DANIŞMANLIK YAPMAYINIZ.
4. YATIRIMCIDAN MÜHENDİSE KADAR, HERKES TANIMLANMIŞ, ONAYLANMIŞ VE SERTİFİKALI YAPI MALZEMELERİNİ, SİSTEM VE CİHAZLARI KULLANIN. BU KONUDA DANIŞMAN İLE MUTLAKA UYUM İÇİNDE OLUN.
5. YATIRIMCI VE BİNA SAHİPLERİ, BİNA İŞLETMEYE GEÇMEDEN 2-3 AY ÖNCEDEN BİNA İŞLETME KADROSUNU MÜHENDİS BAZLI OLARAK ÖNCEDEN GÖREVE GETİRİN. BU KADRO BİNAYI VE YAPILAN YATIRIMI ÇOK İYİ ÖĞRENSİN. ÇÜNKÜ BÜTÜN YAPILANLARIN, İŞLETME AŞAMASINDA, AKILLI BİR BİNA OLARAK YAŞATILMASI GEREKİYOR. EĞER BU YAPILMAZSA, PROJE AŞAMASINDA YARATILAN İDEAL YAPI SABOTE OLUR VE BİNADA KUSUR OLABİLECEK SEBEPLER ÖNELİ KARMAŞA YARATIR.
6. BİNA VE TESİSİN YANGIN VE ACİL DURUM SENARYOLARINI MUTLAKA, HER TÜRLÜ KOŞULDA BİRE BİR TEST ETTİRİNİZ.
7. YÖNETMELİĞİN EN YANILTICI BÖLÜMLERİNDEN BİRİSİ, BİNA VE TESİSLERİN ACİL DURUM PLANLARININ, EĞİTİMLERİNİN VE TATBİKATLARININ, BİNANIN MÜHENDİSLİK VE OTOMASYON ALT YAPISININ DÜŞÜNÜLMEDEN, SİVİL SAVUNMA KAPSAMINA GÖRE DEĞERLENDİRİLEREK, EĞİTİMLERİN VE TATBİKATLARIN İTFAİYE BAZLI OLARAK YAPILMASININ İSTENMESİDİR. BÖYLE BİR YAPININ BİNANIN MÜHENDİSLİK VE OTOMASYON GERÇEĞİNE UYMAMAKTADIR. BİNANIN TAŞIDIĞI RİSKLER VE BU RİSKLER UYGUN BİÇİMDE HAZIRLANACAK PLANLARLA, YAPILACAK EĞİTİMLERİN AKABİNDE, HABERLİ VE HABERSİZ SENARYOLU TATBİKATLARLA BİNANIN YANGIN VE ACİL DURUM GÜVENLİĞİ SAĞLANMALIDIR. BUGÜN İTFAİYENİN 4 DAKİKA GİBİ BİR SÜREDE OLAY YERİNE GELDİĞİ BİR DURUMDA, BİNADAKİ MÜCADELEYİ OTOMASYONA BIRAKIP, İYİ BİR HABERLEŞME İLE İNSANLARIN SAĞLIKLI TAHLİYESİNİN HESAPLARI YAPILMALIDIR.
8. DEPREM BAŞTA OLMAK ÜZERE, KÜRESEL ISINMANIN GETİRMİŞ OLDUĞU GLOBAL AFETLER İÇİN BİNA VE TESİSLERDE ÖZEL AFET, ARAMA VE KURTARMA EKİPLERİ OLUŞTURULABİLİR. BU DURUMDA İYFAİYE VE İL AFET VE ACİL DURUM EKİPLERİ İLE BİR PLANMA YAPILABİLİR.
9. DÜNYADA BU TÜR YANGIN VE FELAKET BAZLI ÇALIŞMALARIN TEMELİNDE, "BUSINESS CONTINUITY MANAGEMENT (İŞİN SÜREKLİLİĞİ YÖNETİMİN)" İLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR YATMAKTADIR. YAPILAN RİSK DEĞERLENDİRMELERİ İLE BİRLİKTE SAHİP OLUNAN AVANTAJLAR VE BUNLARIN ÇALIŞANLARLA ENTEGRASYONU, OLAĞAN ÜSTÜ DURUMLARDA (GLOBAL EKONOMİK GELİŞMELER) VE FELAKET BAZLI ORTAMLARDA, BİNA VE TESİSİN SÜREKLİLİĞİNİ SAĞLAYACAKTIR. BU KONUYU MUTLAKA TİTİZLİKLE TAKİP EDİNİZ. BU KONUDA YAPILAN TÜM YATIRIMLARIN VERİMİ ANCAK BU ŞEKİLDE ALINACAKTIR. AKSI TAKDİRDE BİR OLAYIN MEYDANA GELMESİNE KADAR ŞANSA OLACAKTIR
SAYGILARIMLA
SEYDİ RIZA GÜNEY